Với nhóm này thì mỗi loại thuốc là một câu hỏi riêng: có đưa qua ống được không, ở dạng nào, và có phải cách xa thức ăn không. Nghiền hết rồi bơm chung là cách làm hỏng cả bộ thuốc lẫn cái ống.
Vì sao không nghiền hết rồi bơm chung
- Vì có loại không được nghiền
- Có loại không đưa qua ống được
- Và có loại phản ứng với nhau khi trộn
- Ngoài ra bột trộn chung là nguyên nhân hàng đầu làm nghẽn ống
- Và nghẽn ống thì mất cả đường ăn lẫn đường thuốc
Hai mục cuối là cái mất lớn nhất, và nó ảnh hưởng tới cả việc ăn chứ không riêng việc uống.
Sai ở chỗ nào thì thuốc mất tác dụng
- Nghiền loại không được nghiền thì hỏng cách hoạt động của nó
- Bột dính lại trong ống hoặc trong bơm là mất một phần liều
- Đưa cùng lúc với thức ăn qua ống thì có loại giảm hấp thu
- Và nghẽn ống thì cả bộ thuốc dừng lại
- Mục thứ hai là phần mất mỗi ngày mà không ai thấy
Mục cuối là kết cục nặng nhất, và nó thường phải xử ở cơ sở y tế.
Về việc phải có kế hoạch từ người phụ trách
- Nhóm này không tự lập kế hoạch thuốc được
- Phải có một bảng cho từng loại, do người phụ trách lập
- Bảng đó khác bảng giờ thường vì nó có thêm cột dạng và cột tráng ống
- Xin ghi ra giấy và dán ở chỗ làm
- Mục thứ ba là điểm khác biệt
Mục cuối là cách giữ được, và nó là tờ người chăm dùng mỗi ngày.
Bốn câu phải hỏi cho từng loại là gì
- Loại này có đưa qua ống được không
- Nếu được thì ở dạng nào
- Có cần cách xa thức ăn qua ống không
- Và có thay được bằng dạng nước hay dạng gói không
- Bốn câu này hỏi cho từng loại, không hỏi chung cả bộ
Mục cuối là điều quan trọng nhất, vì câu trả lời khác nhau giữa các loại trong cùng một bộ.
Vì sao phải cho từng loại một
- Để không trộn các loại với nhau
- Và để nếu có vấn đề thì biết do loại nào
- Giữa hai loại thì tráng ống bằng nước theo lượng được dặn
- Đó cũng là cách chống nghẽn
- Mục thứ ba là bước bắt buộc
Mục cuối là lợi ích kép, và bước tráng là bước hay bị bỏ khi đang gấp.
Về việc tráng ống trước và sau
- Tráng trước khi cho loại đầu tiên
- Tráng giữa hai loại
- Và tráng sau loại cuối cùng
- Lượng nước mỗi lần thì hỏi, vì nó tuỳ người và tuỳ ống
- Mục cuối là con số phải xin, không tự chọn
Mục cuối quan trọng vì có người phải hạn chế lượng nước, nên con số đó là con số riêng.
Về loại tuyệt đối không được đưa qua ống
- Có loại mà cấu tạo viên không cho phép đưa qua ống
- Với nhóm đó thì phải đổi dạng hoặc đổi loại, không có cách xử lý tại nhà
- Đây là câu hỏi phải đặt cho từng loại trong bộ
- Và câu trả lời phải ghi rõ trên bảng
- Mục thứ hai là ranh giới
Mục cuối là cách để người chăm không phải nhớ, và đó là mục đích của bảng.
Về dạng nước và dạng gói cho nhóm này
- Hai dạng này thường phù hợp hơn hẳn với đường ống
- Nên hỏi trước xem có dạng đó không
- Hỏi trước cả khi loại hiện tại vẫn đang dùng tạm được
- Vì nó bỏ được nhiều bước và giảm nguy cơ nghẽn
- Mục thứ ba là lời khuyên thực tế
Mục cuối là lợi ích thật, và nó là lối gỡ mạnh nhất cho nhóm này.
Về thức ăn qua ống và giờ thuốc
- Có loại phải cách xa thời điểm cho ăn qua ống
- Nên bảng giờ phải gộp cả giờ ăn và giờ thuốc
- Xin xếp chung một bảng, đừng xếp hai bảng rời
- Và hỏi có cần tạm dừng cho ăn quanh giờ thuốc không
- Mục thứ hai là điều làm bảng này phức tạp hơn
Mục cuối là câu ít ai hỏi, và nó là phần quyết định của một số loại.
Ống bị nghẽn thì làm gì
- Đừng tự đẩy mạnh và đừng dùng vật gì thông vào
- Gọi ngay nơi phụ trách
- Vì cách xử lý tuỳ loại ống và tuỳ nguyên nhân
- Đẩy mạnh có thể làm hỏng ống hoặc gây hại
- Mục đầu là hai điều tuyệt đối không làm
Mục cuối là rủi ro thật, và phòng bằng cách tráng ống thì rẻ hơn nhiều.
Về người chăm cần hướng dẫn tay
- Xin được hướng dẫn trực tiếp toàn bộ quy trình một lần
- Từ pha, tráng, cho từng loại, tới tráng lần cuối
- Vì đây là việc làm, không phải việc hiểu
- Và xin hướng dẫn lại nếu người chăm đổi
- Mục thứ hai là các bước cần được xem
Mục cuối là điều hay bị bỏ, và người chăm mới thường chỉ được kể lại bằng lời.
Đổi được tại nhà và phần phải hỏi
- Đổi được: cho từng loại một, tráng ống trước, giữa và sau theo lượng được dặn
- Đổi được: dán bảng có cột dạng và cột tráng ống ngay chỗ làm
- Đổi được: xin hướng dẫn lại mỗi lần người chăm đổi
- Phải hỏi cho từng loại: có qua ống được không, ở dạng nào, có cách xa bữa ăn không
- Không bao giờ: nghiền chung rồi bơm, hay tự thông ống khi nghẽn
Mục thứ tư phải hỏi cho từng loại chứ không hỏi chung cả bộ, và đó là điểm khác biệt lớn nhất của nhóm này.
Dấu hiệu phải gọi hỏi ngay
- Ống nghẽn, hoặc bơm vào thấy nặng tay khác thường
- Dịch trào ra quanh chỗ đặt ống
- Ho hoặc khò khè sau khi cho ăn hoặc cho thuốc qua ống
- Sốt, hoặc thở nhanh và nông — đi ngay
- Đã nghiền chung nhiều loại rồi bơm và không rõ có được không
Mục thứ ba và thứ tư có thể là dấu dịch đã vào phổi, và nhóm đó không chờ được.
Nói câu này ở quầy thuốc
- "Nhà tôi ăn qua ống — trong bộ này loại nào đưa qua ống được?"
- "Loại nào có dạng nước hoặc dạng gói thay thế?"
- "Loại nào phải cách xa giờ cho ăn?"
- "Tráng ống bao nhiêu nước mỗi lần?"
- "Chị ghi giúp bảng cho từng loại: dạng, thứ tự, và lượng tráng."
Câu cuối là câu tạo ra tờ giấy mà người chăm dùng mỗi ngày, và nó thay cho việc phải nhớ bốn câu trên cho từng loại.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không nghiền hết rồi bơm chung?
Vì có loại không được nghiền, có loại không đưa qua ống được, và có loại phản ứng với nhau khi trộn. Ngoài ra bột trộn chung là nguyên nhân hàng đầu làm nghẽn ống, và nghẽn ống thì mất cả đường ăn lẫn đường thuốc.
Bốn câu phải hỏi cho từng loại là gì?
Loại này có đưa qua ống được không; nếu được thì ở dạng nào; có cần cách xa thức ăn qua ống không; và có thay được bằng dạng nước hay dạng gói không. Bốn câu này hỏi cho từng loại, không hỏi chung cả bộ.
Vì sao phải cho từng loại một?
Để không trộn các loại với nhau, và để nếu có vấn đề thì biết do loại nào. Giữa hai loại thì tráng ống bằng nước theo lượng được dặn — đó cũng là cách chống nghẽn.
Ống bị nghẽn thì làm gì?
Đừng tự đẩy mạnh và đừng dùng vật gì thông vào. Gọi ngay nơi phụ trách, vì cách xử lý tuỳ loại ống và tuỳ nguyên nhân. Đẩy mạnh có thể làm hỏng ống hoặc gây hại.