Đây là tình huống làm cha mẹ bối rối nhất, vì nó buộc phải quyết trong vài phút mà không có thông tin. Cách gỡ là biết trước câu trả lời — nó phụ thuộc vào khoảng thời gian, và khoảng đó thì phải hỏi từ trước.
Việc đầu tiên phải làm là gì
- Đừng cho uống thêm phần mình đoán là thiếu
- Không ai biết vào được bao nhiêu
- Nên cho thêm là có thể thành quá mức
- Lau miệng cho trẻ, giữ trẻ ngồi hoặc dựng đầu
- Rồi gọi hỏi
Mục đầu là điều tuyệt đối không tự làm, và nó là phản xạ hay gặp nhất.
Sai ở chỗ nào thì thuốc mất tác dụng
- Không cho lại thì có thể mất cả liều
- Cho lại cả liều thì có thể thành gần hai liều
- Cả hai hướng đều sai và mình không có cách tự cân
- Vì phần đã vào là phần không đo được
- Mục thứ ba là lý do phải gọi
Mục cuối là bản chất vấn đề, và nó là lý do câu trả lời phải tới từ người biết loại thuốc đó.
Vì sao cách xử lý lại phụ thuộc vào khoảng thời gian
- Vì thuốc cần một khoảng để vào người
- Nhổ ra ngay thì gần như chưa vào gì
- Nôn sau khá lâu thì phần lớn đã vào
- Khoảng cụ thể khác nhau theo từng loại
- Nên đó là câu phải hỏi từ trước, không tự áng
Mục cuối là kết luận, và nó là lý do bài này không đưa ra con số nào.
Về việc nhìn đồng hồ ngay
- Nhìn giờ lúc cho uống và giờ lúc trẻ nôn
- Hai mốc đó là thông tin quan trọng nhất của cuộc gọi
- Ghi ra giấy hoặc nhắc trong đầu chứ đừng tin trí nhớ lúc đang bối rối
- Và ước lượng bao nhiêu phần ra ngoài
- Mục thứ hai là điều đáng nhớ
Mục cuối là ước lượng thô cũng được, vì có con số thô vẫn hơn không có gì.
Về ba tình huống khác nhau
- Nhổ ra ngay lúc còn trong miệng
- Nôn sau ít phút
- Nôn sau khá lâu
- Ba tình huống cho ba câu trả lời khác nhau
- Mục đầu là tình huống rõ nhất
Mục thứ tư là điều quan trọng, và đó là lý do phải nói rõ mình thuộc tình huống nào.
Gọi hỏi thì nói gì
- Nói tên trên hộp thuốc
- Đã cho uống lúc mấy giờ
- Nhổ ra hay nôn sau bao lâu
- Và ước lượng bao nhiêu phần ra ngoài
- Bốn thông tin đó đủ để bên kia nói có cho uống lại hay không
Chuẩn bị bốn thông tin trước khi gọi thì cuộc gọi chỉ mất một phút.
Về việc hỏi trước khi cần
- Hỏi ngay lúc lấy thuốc: nếu cháu nôn thì làm gì
- Xin ghi câu trả lời ra giấy dán lên hộp
- Vì lúc trẻ đang nôn thì không gọi được ai ngay
- Và mình sẽ tự quyết theo cảm giác
- Mục thứ hai là phần giữ được câu trả lời
Mục cuối là điều thật sẽ xảy ra, và đó là lý do câu này nên hỏi từ liều đầu tiên.
Phòng cho lần sau thế nào
- Chia thành nhiều lần đưa nhỏ thay vì một lần lớn
- Bơm chậm vào phía bên trong má
- Giữ trẻ ngồi hoặc dựng đầu
- Và tránh cho uống ngay sau bữa ăn no hoặc lúc trẻ đang khóc to
- Mục đầu là cách hiệu quả nhất
Mục cuối là hai lúc dễ nôn nhất, và tránh được hai lúc đó là giảm hẳn tình huống này.
Về việc chia thành nhiều lần đưa nhỏ
- Cùng tổng lượng nhưng chia thành vài lần đưa cách nhau vài chục giây
- Trẻ chịu tốt hơn và ít nôn hơn hẳn
- Cách này không đổi liều nên không cần xin phép gì
- Nhưng nếu loại đó có dặn cách uống riêng thì theo lời dặn
- Mục thứ ba là điều đáng biết
Mục cuối là ranh giới, và lời dặn riêng của một loại thì luôn thắng mẹo chung.
Về trẻ nôn nhiều lần trong đợt bệnh
- Nếu trẻ đang nôn vì bệnh thì việc uống thuốc là bài toán riêng
- Nói rõ trẻ đang nôn mấy lần trong ngày
- Vì có thể cần đổi dạng hoặc đổi cách đưa thuốc
- Và vì bản thân việc nôn nhiều là điều cần được xem
- Mục thứ ba là lối gỡ
Mục cuối là điều quan trọng hơn cả chuyện thuốc, và nó dẫn sang phần dưới đây.
Về dấu mất nước ở trẻ
- Đi tiểu ít hơn rõ rệt, hoặc tã khô lâu
- Miệng khô, khóc không ra nước mắt
- Lừ đừ, khó gọi dậy, hoặc rất ít chơi
- Mắt trông trũng, thở nhanh
- Nhóm này là nhóm phải đi khám, không phải chờ thêm
Mục cuối là ranh giới rõ, và nó đứng trên mọi câu hỏi về liều thuốc.
Đổi được tại nhà và phần phải hỏi
- Đổi được: nhìn giờ lúc cho uống và lúc nôn, ước lượng phần ra ngoài
- Đổi được: chia thành nhiều lần đưa nhỏ, bơm chậm vào bên trong má, giữ trẻ dựng đầu
- Đổi được: tránh cho uống ngay sau bữa no hoặc lúc trẻ đang khóc to
- Phải hỏi trước: nếu cháu nôn thì làm gì — xin ghi ra giấy dán lên hộp
- Không bao giờ: tự cho uống thêm phần mình đoán là thiếu
Mục thứ tư là câu quan trọng nhất của bài và nên hỏi từ liều đầu, vì lúc cần thì không hỏi được ai.
Dấu hiệu phải đi ngay
- Trẻ sặc, ho dữ dội, tím môi hoặc khó thở
- Trẻ lừ đừ, khó gọi dậy, hoặc mềm nhũn
- Nôn liên tục không giữ được nước, hoặc có dấu mất nước ở trên
- Nôn ra dịch xanh, hoặc nôn ra máu
- Mẩn nhanh khắp người, sưng môi hoặc mặt
Cả năm nhóm đều đi ngay và mang theo vỏ hộp thuốc cùng giờ đã cho uống.
Nói câu này ở quầy thuốc
- "Nếu cháu nôn sau khi uống thì tôi làm gì? Chị ghi giúp ra giấy."
- "Nhổ ra một phần thì có cho uống lại không?"
- "Cháu đang nôn nhiều vì bệnh — có dạng nào khác dễ giữ hơn không?"
- "Chia thành mấy lần đưa nhỏ có được không?"
- "Cho uống lúc nào trong bữa thì ít nôn nhất?"
Câu đầu là câu duy nhất thật sự cần hỏi trước, vì bốn câu còn lại thì hỏi lúc nào cũng được — còn câu đó thì lúc cần đã muộn.
Câu hỏi thường gặp
Việc đầu tiên phải làm là gì?
Đừng cho uống thêm phần mình đoán là thiếu. Không ai biết vào được bao nhiêu, nên cho thêm là có thể thành quá mức. Lau miệng cho trẻ, giữ trẻ ngồi hoặc dựng đầu, rồi gọi hỏi.
Vì sao cách xử lý lại phụ thuộc vào khoảng thời gian?
Vì thuốc cần một khoảng để vào người. Nhổ ra ngay thì gần như chưa vào gì; nôn sau khá lâu thì phần lớn đã vào. Khoảng cụ thể khác nhau theo từng loại, nên đó là câu phải hỏi từ trước, không tự áng.
Gọi hỏi thì nói gì?
Nói tên trên hộp thuốc, đã cho uống lúc mấy giờ, nhổ ra hay nôn sau bao lâu, và ước lượng bao nhiêu phần ra ngoài. Bốn thông tin đó đủ để bên kia nói có cho uống lại hay không.
Phòng cho lần sau thế nào?
Chia thành nhiều lần đưa nhỏ thay vì một lần lớn; bơm chậm vào phía bên trong má; giữ trẻ ngồi hoặc dựng đầu; và tránh cho uống ngay sau bữa ăn no hoặc lúc trẻ đang khóc to.