Quên liều là chuyện chắc chắn sẽ xảy ra trong mọi đợt điều trị. Cách xử lý thì khác nhau theo từng loại, nên điều duy nhất làm được là xin dặn trước và ghi câu trả lời lên hộp thuốc.
Quên một liều thì có uống bù không
- Tuỳ loại và tuỳ đã cách bao lâu
- Không có câu trả lời chung
- Nên đây là câu phải xin dặn trước
- Điều chắc chắn đúng với mọi loại là không uống gấp đôi để bù
- Mục thứ hai là lý do bài này không đưa ra cách xử lý cụ thể
Mục thứ tư là phần duy nhất đúng cho mọi trường hợp, và nó đáng nhớ hơn cả bài.
Vì sao không được uống gấp đôi
- Vì gấp đôi là đưa hai liều vào cùng lúc
- Và với nhiều loại thì đó là mức cao hơn hẳn mức được tính
- Cái mất của một liều bỏ qua thường nhỏ hơn cái hại của một liều đôi
- Nên khi không biết thì bỏ qua an toàn hơn bù
- Mục thứ ba là cách cân đúng
Mục cuối là nguyên tắc dùng được khi không gọi được ai, nhưng vẫn phải nói lại sau đó.
Sai ở chỗ nào thì thuốc mất tác dụng
- Bỏ liều thì đợt điều trị hụt đi phần đó
- Bù gấp đôi thì thành quá mức trong một khoảng
- Bù lệch giờ thì hai liều quá gần nhau rồi khoảng sau lại quá xa
- Và không nói lại thì bên kê đánh giá sai cả đợt
- Mục cuối là cái mất lớn nhất về lâu dài
Mục thứ ba là kiểu hỏng ít ai nghĩ tới, và nó biến một lần quên thành hai khoảng sai.
Nên xin dặn trước thế nào
- Hỏi ngay lúc nhận thuốc: nếu tôi quên một liều thì làm gì
- Và nếu quên cả ngày thì làm gì
- Xin ghi ra giấy, dán vào mặt trong nắp hộp
- Vì lúc nhớ ra thì thường không gọi được ai
- Mục thứ hai là câu thứ hai, đừng bỏ
Mục cuối là lý do cả bài này tồn tại, và nó áp cho mọi loại thuốc dùng tại nhà.
Về ba thông tin cần biết khi nhớ ra
- Liều đó đáng lẽ uống lúc mấy giờ
- Bây giờ là mấy giờ
- Liều kế tiếp vào lúc mấy giờ
- Ba con số đó quyết định cách xử lý
- Mục thứ ba là con số hay bị bỏ qua
Mục thứ tư là điều đáng nhớ, và có ba con số đó thì bản ghi trên nắp hộp dùng được ngay.
Về khoảng cách tới liều kế
- Nếu đã gần tới liều kế thì thường là bỏ qua liều đã quên
- Nếu còn xa thì có loại uống được ngay
- Ranh giới giữa gần và xa thì tuỳ loại, không tự áng
- Đó chính là phần cần ghi trên nắp hộp
- Mục thứ ba là lý do phải hỏi
Mục cuối là cách biến một quy tắc mờ thành một dòng chữ cụ thể dùng được.
Về quên cả một ngày
- Đây là tình huống khác, không phải quên một liều
- Nên nó cần câu dặn riêng
- Với một số loại thì bỏ nhiều liều liền là chuyện đáng gọi hỏi
- Đừng cố uống dồn cho đủ số viên của ngày đó
- Mục thứ tư là cách tự xử sai mà nhiều người chọn
Mục thứ ba là lý do nên gọi, và nó không phải chuyện chờ tới buổi hẹn.
Về quên vì đi xa hoặc đi vắng
- Quên vì không mang thuốc theo là kiểu quên kéo dài nhiều ngày
- Nên nó nặng hơn quên một liều rất nhiều
- Gọi hỏi chứ đừng chờ về nhà mới tính
- Và hỏi có mua tạm được ở nơi mình đang ở không
- Mục thứ hai là điều cần rõ
Mục cuối là lối gỡ thực tế, và nó thường làm được nếu gọi sớm.
Bỏ liều rồi có cần nói lại không
- Có
- Ghi lại ngày và liều đã bỏ, rồi nói ở buổi khám gần nhất
- Không nói thì đợt điều trị bị đánh giá dựa trên liều mình tưởng
- Và có thể dẫn tới tăng liều hay đổi thuốc không cần thiết
- Mục thứ ba là chỗ thông tin bị lệch
Mục cuối là kết cục hay gặp, và nó tốn hơn hẳn việc nói thật một câu.
Về hộp chia theo ngày
- Hộp chia ô theo ngày và theo buổi cho thấy ngay mình đã uống chưa
- Đó là cách chống quên hiệu quả nhất, hơn mọi cách nhớ
- Và nó cũng cho biết mình đã bỏ mấy liều trong tuần
- Nhưng phải hỏi loại nào được để rời ra khỏi vỉ
- Mục thứ ba là lợi ích thứ hai
Mục cuối là điều kiện, vì có loại phải giữ trong vỉ tới lúc uống nên không chia trước được.
Về phòng cho lần sau
- Gắn mỗi liều vào một việc xảy ra mỗi ngày
- Đặt báo giờ cho liều rơi vào giữa ngày làm việc
- Để một phần thuốc ở nơi làm và một phần trong túi
- Và nhờ một người trong nhà nhắc liều hay bị quên nhất
- Mục thứ ba là cách gỡ cho liều giữa ngày
Mục cuối là cách nhẹ nhất mà hiệu quả, và nó chỉ cần nhắc đúng một liều thôi.
Đổi được tại nhà và phần phải hỏi
- Đổi được: dán câu dặn khi quên liều lên mặt trong nắp hộp
- Đổi được: dùng hộp chia theo ngày và buổi, nếu loại đó được để rời khỏi vỉ
- Đổi được: ghi lại ngày và liều đã bỏ để nói ở buổi khám gần nhất
- Phải hỏi: quên một liều thì làm gì, quên cả ngày thì làm gì
- Không bao giờ: uống gấp đôi để bù
Mục thứ tư là hai câu phải hỏi ngay lần nhận thuốc này, vì cả hai tình huống chắc chắn sẽ tới.
Dấu hiệu phải gọi hỏi ngay
- Đã uống gấp đôi để bù
- Đã bỏ nhiều liều liền nhau, nhất là với thuốc dùng dài hạn
- Chóng mặt nhiều, tim đập nhanh, hoặc mệt khác thường sau khi uống bù
- Dấu bệnh nặng lên sau mấy ngày bỏ liều
- Không rõ hôm nay đã uống chưa và cũng không có hộp chia để kiểm
Mục đầu là lý do gọi ngay kể cả khi đang thấy bình thường, vì cách xử lý phụ thuộc vào loại thuốc.
Nói câu này ở quầy thuốc
- "Nếu tôi quên một liều thì làm gì? Chị ghi giúp ra giấy."
- "Quên cả ngày thì làm thế nào?"
- "Loại này có được để rời ra khỏi vỉ vào hộp chia ngày không?"
- "Tôi hay quên liều giữa ngày — có dạng nào ít lần hơn không?"
- "Tôi đã bỏ mấy liều tuần này — có cần làm gì không?"
Câu thứ tư là câu gỡ tận gốc chứ không phải gỡ triệu chứng, và với nhiều loại thì câu trả lời là có.
Câu hỏi thường gặp
Quên một liều thì có uống bù không?
Tuỳ loại và tuỳ đã cách bao lâu. Không có câu trả lời chung, nên đây là câu phải xin dặn trước. Điều chắc chắn đúng với mọi loại là không uống gấp đôi để bù.
Vì sao không được uống gấp đôi?
Vì gấp đôi là đưa hai liều vào cùng lúc, và với nhiều loại thì đó là mức cao hơn hẳn mức được tính. Cái mất của một liều bỏ qua thường nhỏ hơn cái hại của một liều đôi.
Nên xin dặn trước thế nào?
Hỏi ngay lúc nhận thuốc: nếu tôi quên một liều thì làm gì, và nếu quên cả ngày thì làm gì. Xin ghi ra giấy, dán vào mặt trong nắp hộp — vì lúc nhớ ra thì thường không gọi được ai.
Bỏ liều rồi có cần nói lại không?
Có. Ghi lại ngày và liều đã bỏ, rồi nói ở buổi khám gần nhất. Không nói thì đợt điều trị bị đánh giá dựa trên liều mình tưởng, và có thể dẫn tới tăng liều hay đổi thuốc không cần thiết.